طراحی سایت
تاريخ انتشار: 22 مهر 1396 - 12:38
منیژه دریسی:

دات نیوز؛ از جمله خرده فرهنگ هاي عاشورايي که در دشتستان شب عاشورا به صورت خاصي برگزار مي شود، پخت حليم است که البته چند سالي است از شکل سنتي خود فاصله گرفته است اما هنوز در برخي روستاها با همان سنت و احترام ويژه پيشين انجام مي گيرد. روز هشتم محرم زنان طايفه و محله جمع مي شوند و پس از پاک کردن گندم و کوبيدن آن که همراه با مراسم روضه خواني است، براي پختن حليم آماده مي شوند...

عطر محرم در كوچه پسكوچه هاي دشتستان

دات نیوز ـ منيژه دريسي: خوب که گوش بسپاري، صداي چاووش خواني در روستاها در غروب نخستين شب محرم توسط پيرمردهاي دشتستاني به گوش مي رسد تا خبر از شروع ماه محرم و صفر دهند. سر دَر بيشتر خانه ها بيرق سياه نصب مي شود و مردم با برپا کردن خيمه ها و سياه پوش کردن تکيه ها، مساجد، حسينيه ها و معابر با پارچه هاي مشکي و نوشته ها و بيرق ها، آماده عزاداري و سوگواري براي اهل بيت امام حسين(ع) مي شوند. شهر و مردمانش يکپارچه سياه پوش مي شوند. کتري هاي بزرگ چاي روي منقل هاي سنتي بار گذاشته مي شود و کمتر گذري است که در آن بوي سکرآور قهوه -که در فنجان هاي کوچک سرو مي شود- نپيچيده باشد.

مراسم روضه خواني بيشتر در مساجد و حسينيه ها و گاهي نيز به دليل نذري خاص، در منازل افراد برگزار مي شود. هيات هاي مختلف عزاداري در شهر و روستا از نخستين غروب محرم تحرک شان را شروع مي کنند.


در جغرافياي دشتستان علاوه بر مجالس روضه خواني، دشتستاني ها نسبت به مراسم تعزيه خواني نيز اقبال بسيار گسترده اي دارند. مراسم تعزيه خواني در برخي از روستاهاي دشتستان با قدمتي بيش از صد و اندي سال (بخش هايي چون زيارت، نظرآقا، جنوط و...) همچنان پرشور و با استقبال گسترده برگزار مي شود. اين مراسم از روز اول محرم شروع و معمولاً تا ۱۳ محرم، هر روز عصر يا شب در نقاط مختلف شهرستان برگزار مي شود که شيوه اجراي آن به اين صورت است که تعزيه خوانان در منزل باني يا مسئول تعزيه خواني جمع مي شوند (بعضي اوقات ناهار هم منزل مسئول تعزيه صرف مي کنند) و شروع به تمرين تعزيه هاي همان روز مي کنند و سپس لباس مي پوشند و با تقسيم دو گروه «اهل بيت» و «اشقيا» در جايگاه مخصوص حاضر مي شوند و به خواندن اشعار، رجز و ستيزه مي پردازند که البته اشعار و متون قديمي به گفته عوامل و کارگردانان تعزيه در گذشته کيفيتي به مراتب بهتر داشتند اما متاسفانه اکنون جاي خود را به متون جديد و اشعار شايد کم محتواتر در تعزيه هاي دشتستان سپرده اند.

هنگام برپايي مراسم تعزيه، تماشاگران زن و مرد و کوچک و بزرگ در اطراف تعزيه خوانان –ايستاده و نشسته- حلقه مي زنند و در بين آنها خوراکي هاي نذري نظير حليم، شربت، چاي، حلوا و قهوه و... تقسيم مي شود. نکته قابل توجه در تعزيه هاي دشتستان اين است که تا همين سال هاي اخير به دليل تعصبات خاصي نقش هاي زنان را مردان اجرا مي کردند، اما چند سالي است که اين تابو اندکي شکسته است و خود بانوان در اين تعزيه ها نقش آفريني مي کنند. تعزيه روز عاشورا يعني روز شهادت امام حسين(ع) در بعضي مناطق صبح و بعضي مناطق عصر برگزار مي شود. در مناطقي که صبح برگزار مي شود، بعد از اتمام تعزيه هيات هاي عزادار، نعش شهيد کربلا را به صورت نمادين بر دوش مي گذارند و زنجيرزنان وارد ميدان مي شوند و مسافتي را با حمل نعش که شامل «حجله قاسم»، «گهواره علي اصغر»، «خرابه شام» و... است به عزاداري مي پردازند و بعد از برگزاري نماز ظهر عاشورا ناهار نذري را صرف مي کنند و مراسم روز عاشورا به پايان مي رسد. اما در بعضي مناطق دشتستان، زنان و مردان عزادار غروب عاشورا در تاريکي شب در حالي که چراغ يا شمعي در دست دارند به مسجد محل مي روند و مراسم سينه زني برگزار مي کنند و شب عاشورا به ياد طايفه بني اسد در محل اجراي تعزيه مراسم، شام غريبان شهداي عاشورا را به عزا مي نشينند.


از ديگر رسومي که در اين شهرستان بالغ بر يک قرن است که در ايام عاشورا اجرا مي شود، مراسم «علم گرداني» است که با شروع ماه محرم مسئول هيات عزاداري شهر يا محله با همکاري اهالي با خريد و آماده کردن چوبي بلند که معمولاً از درخت سپيدار (دارسفيد) است، آن را با پارچه هاي مشکي و سبز که نمادي از دست هاي بريده حضرت ابوالفضل(ع) است، مي پوشانند و در کوچه و خيابان ها شروع به سينه زني و عزاداري مي کنند که هنگام گرداندن علم، درب خانه اي که نذري داشته باشد، علم را پايين مي آورند و روي تمثال دست ها آب مي ريزند و به عنوان تبرک نگهداري مي کنند.
    همچنين از جمله خرده فرهنگ هاي عاشورايي که در دشتستان شب عاشورا به صورت خاصي برگزار مي شود، پخت حليم است که البته چند سالي است از شکل سنتي خود فاصله گرفته است اما هنوز در برخي روستاها با همان سنت و احترام ويژه پيشين انجام مي گيرد. روز هشتم محرم زنان طايفه و محله جمع مي شوند و پس از پاک کردن گندم و کوبيدن آن که همراه با مراسم روضه خواني است، براي پختن حليم آماده مي شوند. زنان دشتستاني از صبح روز نهم با پر کردن ديگ هاي بزرگ از آب و گذاشتن آنها روي آتش هيزم، کار پختن حليم را شروع مي کنند. در پخت حليم زنان و مردان و حتي کوچک ترها هم حضور دارند و معتقدند که چنانکه نيت کنند مي توانند هنگام هم زدن حليم حاجت شان را از خداوند بزرگ طلب کنند. بر خلاف امروز که در بيشتر حليم ها در دشتستان از مرغ استفاده مي شود در گذشته ها براي پخت حليم از گوشت گوسفند – و بعضاً گوشت گوساله - استفاده مي شد. ارزش معنوي اين حليم نزد دشتستاني ها چنان است که از غروب و حتي بعدازظهر ظرف هاي خود را در نوبت مي گذارند تا بعد از يک روز عزاداري و شب زنده داري، خستگي شان را با خوردن حليم خوشمزه اي که خوب پخته شده و جاافتاده است، از تن بدر کنند و براي عزاداري روز بعد آماده شوند.

 

منبع: روزنامه ایران   


نظرات کاربران
افشار حدود 1 سال قبل گفت:
آفرین بر قلم نگارنده اثر... فرهنگ و رسوم عاشورایی دشتستان راخلاصه ولی زیبا به تصویر کشیده است
مریم حدود 1 سال قبل گفت:
درود بر خانم دریسی و قلم خوبشون
اعظم دریسی حدود 1 سال قبل گفت:
بسیار زیبا آبجی... قلمت پرجوهرباد
افشارپور حدود 1 سال قبل گفت:
سلام سپاس از شما خانم دریسی جان که درترویج فرهنگ عاشورایی همت گماردید
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

جدیدترین اخبار

اخبار ورزشی

ایران و جهان