کد خبر: 6328 ، سرويس: فرهنگ و هنر
تاريخ انتشار: 22 مهر 1396 - 13:03
به بهانه ی بیستم مهر ، روز بزرگداشت حافظ؛
چرا حافظ را دوست داریم؟

دات نیوز؛ خواننده ی ایرانی حافظ پنهان است . خواننده ای که هرچند از حیث زمان و مکان با حافظ فاصله گرفته است ، از حیث تحول فکری و اجتماعی ، هم دوره و همدرد حافظ است و هنوز همان دغدغه های حافظ را دغدغه های خودش می داند .

دات نیوز ـ حسن انصاری (امرو هیچستانی): شک نیست که زبان حافظ در شعر فارسی ، زبانی فرهیخته ،توانمند ، اندیشه رنگ و ایهام گون است ، ذهن او دانش بنیان است و در سروده هایش انعکاسی رندانه دارد ؛ اما پرسش این است که آن چه را که ما امروزه به نام حافظ می شناسیم ، چگونه شکل می گیرد ؟
منتقدان بر این باورند که هنگام برداشت از یک اثر هنری ، سه نیتِ ، مولف ، مخاطب و متن در نوع برداشت ، تاثیر گذار است .
شاید گاهی برای شما اتفاق افتاده باشد که شعری را بخوانید و احتمال دهید که سروده ی حافظ است ؛ احتمالا در این هنگام ، تاثیر حافظ بر ذهن شما باعث شده است که هر هنر کلامی زیبایی را متعلق به حافظ بدانید ؛ این همان تاثیر نیت مولف در برداشت شما از یک شعر است، یعنی شما نمی توانید بپذیرید که این سروده ی زیبا را کسی جز حافظ سروده باشد و به عبارت دیگر ، هر سروده ی حافظانه ای از حافظ است .
هنگامی که یک سروده ، دارای برداشت های متفاوت می شود ، هر مخاطبی تلاش می کند تا ذهنیت خود را بر ذهنیت دیگران غلبه دهد و برداشت خود را بهترین برداشت بداند ، این شیوه ی برخورد که تضارب برداشت ها را به همراه دارد ، همان نیت مخاطب است که اتفاقا تنوع فراوان دارد .
ممکن است گاهی شعری را برای حافظ دوستی بخوانیم و او پی نبرد که از حافظ است و این بی اطلاعی ، باعث شود که این فرد، بدون تعصب به بررسی و نقد شعر بپردازد و شعر را تنها با توجه به متن موجود نقد کند نه با توجه به ذهنیتی که نسبت به حافظ دارد؛ این همان نیت متن است .
شاید اکنون بتوان پی برد که چرا حافظ برای ما ارجمند است؟ چرا سروده ی وی برای ما دلنشین است ؟
راست آن است که همه ی هنر حافظ ، در کلام وی نهفته نیست بلکه بخشی از آن در ذهن
خواننده ی ایرانی حافظ پنهان است . خواننده ای که هرچند از حیث زمان و مکان با حافظ فاصله گرفته است ، از حیث تحول فکری و اجتماعی ، هم دوره و همدرد حافظ است و هنوز همان دغدغه های حافظ را دغدغه های خودش می داند .
آیا تعبیر ما از بیت های حافظ باید این باشد که هنر حافظ ، پیشگویی آینده بوده است ؟ یا این که هنر ما ماندن در قرن هشتم و همراه شدن با همان دغدغه های حافظ است ؟
آیا حافظ می تواند در جامعه ای که دغدغه ها و مشکلات اجتماعی اش تغییر یافته نیز همین محبوبیت را داشته باشد ؟

من و هم صحبتی اهل ریا؟ دورم باد
از گرانان جهان، رطل گران ما را بس
جام می گیرم از اهل ریا دور شوم
یعنی از اهل جهان پاکدلی بگزینم
معاشران گره از زلف یار باز کنید
شبی خوش است بدین قصه اش دراز کنید
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند قند و بخارا را
بر این گمانم که از چهار بیت بالا که همگی از حافظ است، از دوبیت اول ، بیشتر لذت ببرید زیرا این دوبیت علاوه بر هنر آفرینی آوایی حافظ ، بیانگر یک درد مشترک با حافظ نیز هست.
اگر شما بیت های سوم و چهارم را بیشتر می پسندید ، فردی هستید که دغدغه ی اجتماعی تان با حافظ متفاوت شده است و خوش به حالتان که متفاوت شده است .

لينک خبر:
http://www.datnews.ir/fa/posts/6328